QUŞLAR VƏ ELEKTRİK XƏTTLƏR

 

Elektrik xətləri bütün il ərzində quşlar üçün təhlükə törədir. Yırtıcı, sərçəkimi, həşəratyeyən və qeyri sərçəkimi quşlar dirəklərə və yerə qonarkən, köç vaxtı ehtiyatsızlıq üzündən elektrik xətlərinə toxunmaq nəticəsində tələf olurlar. Digər cəld, ancaq zəif manevirli quşlar isə dumanlı, çiskinli və küləkli havada xətlərə çırpılma səbəbindən tələf olurlar.

electric-01

1989-1990 illərdə aparılan tədqiqat nəticəsində 47,5 km EX və RX (rabitə xətləri) ilə toqquşma nəticəsində 11 dəstəyə, 29 növə mənsub 123 quşun ölməsi qeydə alınmışdır. Ən çox sərçəkimilər (22,5 %), qazkimilər (29 %), sığırçılar (15,5 %) məhv olur. Nadir və yox olmaq təhlükəsində olanlar 5 %, (qutan, bəzgək) ov quşları 51 %, xırda sərçəkimilər 6,5 %, yırtıjılar 2,4 faiz təşkil edir. Ən çox tələfat qışlama və miqrasiya dövründə baş verir.

electric-02

Xəzər sahilboyu keçən aşağı gərginlikli EX və RX -ləri daha təhlükəlidir. Xətlərin keçdiyi yol boyu leyləklərin yuvalamada sıxlığı hər km-ə 2,3 yuva təşkil etdiyi halda, qarğalarda bu 2-10 dəfə azdır. Tək yuvalama zamanı elektrik enerjisinin kəsilməsinin səbəbi üçdə iki halda quşların xətlə toqquşmasından baş verir.

Ədəbiyyat:

  1. Э.Г. Султанов, Н.А. Атамов. Об оценке ущерба от гибели птиц на энергетических объектах. Тезисы докл. Всес. Совещания " Разработка и обобщение опыта по птицезащитным мероприятиям на Энергетических Объектах", Москва, 1989, Интермэнерго, с. 18-19.
  2. Н.И. Атамов, Э.Г. Султанов. Новый подход в оценке ущерба от гибели птиц на энергетических объектах. В сб.: Управление поведением и охрана птиц. Материалы семинара, Москва, 1990, с. 116-121.
  3. Султанов Э.Г., Ч.М. Гарибов, Р.А. Гусейнов. Интенсивность взаимодействия птиц с ЛЭП в условиях равнинных районов Азербайджанской ССР. Материалы научно - практической конф. "Малоизученные птицы Северного Кавказа", Ставрополь, 1990, с. 151-154.
  4. Султанов Э.Г., Атамов Н.И. Новый подход в оценке ущерба от гибели птиц. Материалы научно - практической конф. "Фауна, население и экология птиц Северного Кавказа, Ставрополь, 1991, с. 64-65.
  5. Султанов Э.Г., Карабанова Н.И., Гусейнов Р.А., Камарли Р.А., Магеррамов Ф.Ш. О гибели птиц на ЛЭП в сезон весеннего пролета на юго-востоке Азербайджанской ССР. Материалы научно-практической конф "Фауна, население и экология птиц Северного Кавказа, Ставрополь, 1991, с. 66-67.
  6. Султанов Э.Г. Антропогенные причины гибели птиц во время пролета вдоль западного побережья Каспийского моря. Тезисы докладов 1 Международной конф. по проблемам Каспийского моря, Баку, Элм, 1991, с. 75-76.
  7. Султанов Э.Г. Оценка ущерба от гибели птиц на ЛЭП и ЛО в юго-восточной части Азербайджанской Республики. Материалы научно-практической конф. "Актуальные вопросы экологии и охраны природы Ставропольского края и сопредельных территорий, Ставрополь, 1991, с. 162-163.